Eerlijk ? Een opleiding kiezen in 2026 voelt soms als kiezen in een snoepwinkel waar de helft van het snoep over de datum is. Alles ziet er mooi uit, glossy brochures, blije studenten op Instagram, maar wat gebeurt er daarna ? Na dat diploma, bedoel ik. Sta je dan met beide voeten op de arbeidsmarkt, of vooral met twijfels en een studieschuld ? Die vraag hoor ik steeds vaker. En terecht.
Het viel me laatst op toen ik met een student in Utrecht koffie dronk, ergens bij het station, plastic bekertje, regen tegen de ramen. Hij zei : “Had ik dit maar eerder gecheckt.” Wat hij bedoelde ? De échte kansen na zijn opleiding. Niet wat de school beloofde, maar wat er in de praktijk speelt. Kijk, er is gelukkig steeds meer info beschikbaar, bijvoorbeeld via https://reformeapprentissage.fr, waar je ziet hoe opleidingen en leerwegen zich aanpassen aan de realiteit. Dat soort bronnen, die helpen je om door de marketingpraat heen te prikken.
Criteria nummer 1: wat kun je ermee op de arbeidsmarkt ?
Dit klinkt logisch, maar wordt zó vaak vergeten. Vraag jezelf af : welke banen zijn er écht met dit diploma ? En nee, “iets in de sector” telt niet. Ga concreet kijken. LinkedIn, vacaturesites, praat met mensen die al werken. Ik heb ooit een opleiding gezien waar letterlijk drie vacatures per jaar voor waren. Drie. In heel Nederland. Dat is geen niche, dat is een doodlopend steegje.
Check ook of beroepen veranderen. Sommige functies die in 2020 hot waren, bestaan nu amper nog. Technologie gaat hard, soms té hard. Misschien is die opleiding leuk, maar is ze ook toekomstbestendig ?
Let op mooie woorden (en lege beloftes)
“Brede inzetbaarheid.” “Veel doorgroeimogelijkheden.” Klinkt fantastisch, maar wat betekent het nou echt ? Persóonlijk word ik een beetje wantrouwig van opleidingen die alles beloven, maar nergens concreet worden. Vraag door. Hoeveel procent vindt werk binnen zes maanden ? Wat voor werk is dat dan ? Fulltime, tijdelijk, onder niveau ?
En ja, soms krijg je ontwijkende antwoorden. Dat zegt vaak al genoeg. C’est clair.
Praktijkervaring : onderschat dat niet
Stages, projecten met echte bedrijven, leren op de werkvloer… Dat is goud waard. Ik ken studenten die tijdens hun stage al een contract kregen. Gewoon omdat ze zichzelf hadden laten zien. Theorie is prima, maar zonder praktijk blijf je hangen in boekenwijsheid. En geloof me, daar zit een werkgever niet op te wachten.
Vraag dus : hoeveel praktijk zit er écht in deze opleiding ? Niet “kan”, maar “zit”.
Luister ook een beetje naar je gevoel (ja, echt)
Cijfers, statistieken, lijstjes… allemaal belangrijk. Maar hoe voel je je erbij ? Zie je jezelf dit drie of vier jaar doen ? Word je er een beetje enthousiast van ? Of vooral moe als je de brochure openslaat ? Dat laatste is meestal geen goed teken.
Misschien vergis ik me, maar ik vind dat je gevoel vaak sneller doorheeft of iets klopt. Combineer dat met harde feiten, en je staat een stuk sterker.
Tot slot : durf kritisch te zijn
Een opleiding kiezen is geen kleine beslissing. Het is tijd, geld, energie. Jouw tijd. Dus wees kritisch, stel lastige vragen, en neem geen genoegen met halve antwoorden. Liever nu wat extra uitzoekwerk dan later spijt. Echt.
En jij ? Heb je al een opleiding op het oog, of zit je nog midden in de twijfel ? Dat is oké. Twijfelen mag. Zolang je maar bewust kiest.